Rogaland som strategisk tyngdepunkt 1939

Foredrag ved Odin Leirvåg, Militærhistorisk forening Rogaland.

Rogalandskysten- og særleg Jæren- har gjennom historia vore eit strategisk nøkkelområde for kontroll over Nordsjøen. Allereie i vikingtida fungerte denne kyststrekninga som eit viktig utgangspunkt for ferdsel, handel og militære tokt. I 1939, ved utbrotet av andre verdenskrig, fekk regionen igjen avgjerande betydning. Både Storbritannia og Tyskland forstod at kontroll over Jæren ville gi eit militært overtak i kampen om sjøvegen mellom Nordsjøen og Atlanterhavet. Noreg prøvde å halda på sin nøytralitet, men den geografiske plasseringa gjorde dette svært vanskeleg. Rogalandskysten blei eit naturleg strategisk mål.

Under Operasjon Weserübung i april 1940 blei Noreg angrepe, og kontroll over kystområda var sentral i den tyske planen. Sola flyplass spelte ein nøkkelrolle i å sikre luftherredømme.

Rogaland si strategiske betydning var derfor ikkje tilfeldig, men eit resultat av både geografi, historie og militær logikk. Jæren blei ei viktig brikke i stormaktene sin kamp om dominans i Nord-Atlanteren.